Luyện nghe tiếng Anh giao tiếp: học sao cho hiệu quả?

0
176
luyện nghe tiếng anh giao tiếp

​Chúng ta thường sắp xếp 4 kỹ năng học ngôn ngữ theo thứ tự là: Nghe - Nói - Đọc - Viết. Đúng vậy, bước đầu tiên để học tiếng Anh giao tiếp chính là luyện nghe - hiểu.

Nếu bạn sở hữu kỹ năng nghe tốt thì đây chính là bước đệm để học các kỹ năng còn lại hiệu quả hơn, nhanh chóng hơn.

Song không phải ai cũng luyện nghe tiếng Anh giao tiếp đúng cách.

Thậm chí, thật bất ngờ khi rất nhiều học viên áp dụng phương pháp nghe TOEIC vào luyện nghe trong giao tiếp, mà không hiểu hai kỹ năng nghe này là khác nhau.

Chúng ta luyện nghe giao tiếp là để tương tác, trò chuyện với người đối thoại, chứ đâu phải để điền một từ/cụm từ hoàn thành câu, để khoanh đáp án đúng?

More...

Tôi sẽ chia sẻ ngay dưới đây những điều NÊN - KHÔNG NÊN khi luyện nghe. Qua đó, chúng ta sẽ cùng khám phá phương pháp nâng cao kỹ năng nghe hiệu quả.

Bắt đầu thôi, và nhớ đọc đến cuối bài viết nhé!

​1. Hậu quả của việc luyện nghe tiếng Anh giao tiếp sai cách

​Tốn kém thời gian, tiền bạc và mất động lực học hành

Luyện nghe giao tiếp tiếng Anh nói riêng hay việc học tập nói chung, hễ cứ sai cách là chắc chắn lãng phí thời gian, nhiều khi là cả tiền bạc.

Chúng ta bỏ tiền ra, bỏ thời gian đến lớp mỗi ngày với mong muốn có người chỉ dẫn, có môi trường kỷ luật, có động lực để việc học hành của mình sớm đạt kết quả tốt. Vậy mà còn học sai cách, chẳng phải lãng phí lắm sao?

Nghiêm trọng hơn, khi kỹ năng nghe của bạn bị trì trệ, chậm chạp, bạn sẽ mất dần động lực luyện nghe nói riêng và học giao tiếp tiếng Anh nói chung, để rồi dẫn đến bỏ ngang giữa chừng.

​Kỹ năng nghe hiểu mãi giậm chân tại chỗ

​Sau kỹ năng “Nghe”, chúng ta còn phải “đương đầu” với 3 kỹ năng Nói - Đọc - Viết cũng khó nhằn và nhiều thử thách.

Vì thế, nếu chọn sai cách học nghe ngay từ đầu, bạn sẽ không thể tiến bộ và thuần thục kỹ năng nền tảng này, và hệ quả là khó học cả những kỹ năng phía sau.

Hãy nghĩ về mục tiêu khi học tiếng Anh giao tiếp bạn đang có, thời gian để chinh phục nó, rồi nhìn lại xem mình đã uổng công thế nào với việc luyện nghe sai cách.

Để tránh những hậu quả nghiêm trọng trên đây, hãy cùng tôi “điểm danh” điều gì không nên làm khi luyện nghe tiếng Anh giao tiếp nhé!

​2. Đừng mắc 5 sai lầm này khi luyện nghe tiếng Anh

​Số 1: Khi nghe, KHÔNG NÊN cố dịch từ tiếng ​Anh sang tiếng ​Việt

​Có lẽ 10 người luyện nghe tiếng Anh giao tiếp thì 9 người mắc phải sai lầm này lúc bắt đầu!

Khi nghe ai đó nói tiếng Anh, ta thường cố gắng dịch thông điệp sang tiếng Việt như một cách vin vào thứ tiếng mẹ đẻ quen thuộc để hiểu ngôn ngữ mới. Tuy nhiên, càng cố gắng thì càng không thể hiểu hoặc hiểu sai những gì đang được nói.

Bởi vì dịch thuật là một thao tác “không phải dạng vừa đâu”. Hoạt động dịch thuật đòi hỏi bạn phải thông thạo cả hai ngôn ngữ, xử lý thông tin và ghi nhớ từ ngữ rất nhanh. Thông thường, để có thể chuyển ngữ được tức thời những câu từ vừa nghe, người dịch phải có trình độ ngoại ngữ thành thạo, có kinh nghiệm trong việc phiên dịch, dịch thuật văn bản.

Hơn thế nữa, trong giao tiếp, thông tin chúng ta được nghe là liên tục, vì chủ thể của cuộc đối thoại bao gồm cả CHÍNH MÌNH trong đó. Trong khi việc dịch đòi hỏi 1 “độ trễ” trong việc tiếp nhận – xử lý thông tin – và trả về kết quả, do đó khi bạn đang cố gắng dịch một câu, thì người nói kiên nhẫn chờ sao nổi để bạn...dịch xong 2-3 câu nữa?

​Số 2: KHÔNG NÊN cố nghe hiểu 100% từng câu chữ

​Trong bất cứ ngôn ngữ nào, ta cũng có thể xác định được thông tin quan trọng trong một câu, và từ đó hiểu đúng ý toàn bộ câu thoại. Điều bạn cần làm là thích nghi khả năng này trong việc học tiếng Anh.

Ví dụ:

“The weather forecast says that it could be the hottest day of the month. Would you like to go swimming?

Bạn không hiểu hết vế “weather forecast” nói gì?

Không sao hết!

Chắc chắn bạn vẫn sẽ hiểu câu thoại muốn nói đến thời tiết nóng bức và đối phương muốn rủ bạn đi bơi qua những từ/cụm từ như: hottest (hot), would you like, go swimming. Cần nhớ, khi giao tiếp tiếng Anh, không phải nghe và hiểu hết 100% mọi từ được nói ra mà vẫn có thể hiểu ý nghĩa của câu.

Hơn nữa, nếu cố gắng nghe hiểu tất cả các từ, não bộ sẽ phải hoạt động nhiều hơn, gây ra áp lực xử lý quá nhiều thông tin. Nếu bạn quên 1-2 từ, bạn sẽ mất bình tĩnh, luống cuống, có khi quên cả nghĩa của từ ngữ đơn giản nhất cũng nên.

​Số 3: KHÔNG NÊN lười học từ vựng

​Nghe - nói là quá trình tương tác, trao đổi thông tin liên tục, không có nhiều thời gian để chúng ta mường tượng ra mặt chữ hay lục lọi lại ngữ nghĩa của từ.

Vì thế, việc thiếu thốn từ vựng chẳng những khiến bạn không thể hiểu đối phương nói gì, không thể đáp lời lại họ, mà còn dần dần làm bạn mất tự tin trong giao tiếp hơn nữa.

​Số 4: KHÔNG NÊN luyện nghe thụ động

​Thoạt đầu, bạn có thể cảm thấy việc nghe tiếng Anh thụ động, hay còn được biết đến là “tắm” tiếng Anh liên tục này hợp lý đấy chứ! Giống như trẻ con vậy, dù không hiểu gì, chỉ cần nghe người lớn nói tiếng Anh hàng ngày mà các bé có thể tự nói được đó thôi?

Thực tế là…

Phương pháp luyện nghe thụ động - “tắm” tiếng Anh này chỉ thích hợp cho trẻ em – đối tượng có nhận thức đơn giản, trong sáng, dễ tác động và khả năng tiếp thu cao.

Còn với người trưởng thành, việc thụ động luyện nghe tiếng Anh giao tiếp không hiệu quả. Bởi não người lớn sẽ loại trừ những vấn đề mà mình không hiểu hay không có khả năng thu nạp, nhất là khi còn có rất nhiều thông tin, lĩnh vực khác đáng quan tâm.

Chính vì không hiểu và không dành thời gian để hiểu nên dù bạn luyện nghe rất “trâu” nhưng mãi không tiến bộ. Từ đó dẫn đến hiện tượng “điếc tiếng Anh” rất phổ biến: Một câu tiếng Anh nếu viết ra đọc thì hiểu nhưng cùng câu đó người nước ngoài nói thì bạn lại không hiểu.

Chỉ khi bạn luyện nghe một cách chủ động: chủ động chọn chủ đề, chủ động chọn cách học, chủ động ghi nhớ từ vựng, chủ động thực hành thường xuyên… thì mới có kết quả tốt nhất mà thôi.

​​​​​Số 5: KHÔNG NÊN sợ thực hành hay thực hành sai đối tượng

“Sợ thực hành” là vấn đề muôn thuở, xảy ra nhiều nhất với những bạn tự học. Đây chính là thực trạng “không có đầu ra” khiến tất cả các học viên, dù có trong tay bao nhiêu cẩm nang học tiếng Anh giao tiếp thành công đi chăng nữa thì trình độ vẫn giậm chân tại chỗ. 

Các bạn đều có tâm lý ngại, “sợ nghe sai, hiểu nhầm ý người ta thì quê” nên không tận dụng các cơ hội để thực hành nghe - hiểu. Học nghe tiếng Anh mà không có hoạt động nói - đầu ra đi kèm, chúng ta sẽ mất đi cơ hội để sửa sai và hoàn thiện kỹ năng giao tiếp.

luyện nghe tiếng anh giao tiếp

​Trái lại, tôi lại chứng kiến nhiều học viên...bạ đâu cũng thực hành. Năng động và chủ động là tốt, nhưng không phải gặp ai chúng ta cũng thực hành nghe - hiểu được.

Một người Việt nói tiếng Anh chuẩn, trôi chảy chắc chắn sẽ chất lượng hơn một ông “Tây ba lô” nói không chuẩn. “Tây” cũng có nhiều người kém tiếng Anh do 1/ đây không phải ngôn ngữ chính của họ2/ họ kém ngôn ngữ mẹ đẻ cũng như nhiều người Việt vẫn sai chính tả, nói ngọng.

Vậy chúng ta cần nắm chắc những nguyên tắc nào khi bắt tay vào luyện nghe tiếng Anh giao tiếp?

​3. 4 nguyên tắc cần nhớ khi thực hành luyện nghe

​Số 1: NÊN nghe ngay cả khi “không quá rảnh”

​Dù bạn là sinh viên hay người đi làm, thì chúng ta cũng có rất ít thời giản “rảnh” đúng nghĩa trong ngày. Do đó, đừng chờ rảnh mới luyện nghe, hãy tận dụng việc đó trong những lúc như thế này:

  • Đi xe buýt hay tàu.
  • Làm việc nhà (rửa bát, nấu ăn, v.v.)
  • Tập thể dục
  • Đang chờ đợi ai đó hoặc cái gì đó.
luyện nghe tiếng anh giao tiếp

​Những hoạt động này đều có một điểm chung: không quá đòi hỏi sự tập trung hay suy nghĩ sâu sắc. Các chủ đề luyện nghe tiếng Anh giao tiếp cũng hết sức quen thuộc trong đời sống nên bạn cũng không bị áp lực gì khi nghe trong khoảng thời gian này.

Theo đó, việc luyện nghe tiếng Anh trong khoảng 1 – 2 tiếng mỗi ngày là điều hoàn toàn dễ dàng. Và bởi bạn không phải tìm thời gian để luyện tập, bạn sẽ ít có khả năng bỏ cuộc hơn.

​Số 2: NÊN kết hợp các kỹ năng khác trong khi luyện nghe

  • ​Kết hợp cùng luyện nói bởi đây là đầu ra trong hoạt động giao tiếp, giúp tăng khả năng nói trôi chảy, chuẩn chỉnh và duy trì hoạt động nghe diễn ra liền mạch. 
  • Kết hợp cùng đọc - hiểu khi luyện nghe nếu bạn cảm thấy hầu hết những thứ bạn nghe đều khó hiểu. Việc đọc sách, báo, thậm chí script phụ đề phim… đều hữu dụng để bổ sung kho từ vựng, ghi nhớ mặt chữ, tránh nhầm lẫn khi nghe.

Lưu ý:

Nếu bạn cảm thấy khó hiểu khi nghe đối phương nói, trong khi bạn biết rất nhiều từ ngữ thông dụng, thì không phải do vốn từ vựng của bạn nghèo nàn. Bạn không cần đọc thêm nhiều quá mà chỉ cần tập trung luyện nghe thêm nữa để nhận biết từ nhanh hơn mà thôi.

​Số 3: NÊN chọn tài liệu luyện nghe hiệu quả nhất

​Tôi thấy nhiều bạn trẻ mới bắt đầu luyện nghe tiếng Anh giao tiếp thường hoang mang giữa “biển tài liệu” mông lung.

Để không bị choáng ngợp với kho tài liệu khổng lồ, tôi khuyên bạn hãy tin dùng “podcast”.

Không phải ngẫu nhiên mà podcast được đánh giá là tài liệu luyện nghe tốt nhất cho người học tiếng Anh! Đây là những tệp âm thanh thường là các đoạn hội thoại thuần túy, vừa dễ dàng lưu vào điện thoại để luyện nghe bất cứ lúc nào, rất phù hợp với những học viên mới bắt đầu và trình độ khá. 

Quan trọng không kém, podcast còn hoàn toàn miễn phí, không như phim hay show truyền hình, đôi khi bạn phải bỏ tiền mua mới có được.

​Số 4: NÊN xuất phát chậm và từ tốn tăng dần mức độ

​Hoạt động nghe hiểu ngoại ngữ không thể thấy rõ sự tiến bộ trong một sớm một chiều, mà bạn còn cần dành thời gian để phát triển thói quen nghe nữa.

Trong giai đoạn bắt đầu luyện nghe, bạn có thể nghe chỉ từ 10 – 15 phút một ngày với những đoạn hội thoại dễ hiểu, đừng bắt đầu ngay với những gì quá khó. Những tháng sau đó, bạn mới nâng dần từng chút độ khó của bài nghe, độ dài của hội thoại để nâng cao kỹ năng của mình.

Hãy đảm bảo việc luyện nghe tiếng Anh giao tiếp là một quá trình “chậm mà chắc”, có sự tiến bộ đều đặn chứ không đặt nặng phải đột phá.

​4. Lên trình nghe tiếng Anh giao tiếp với 3 phương pháp

​Nói nhại - Ghi chép lại

  • ​Nói nhại (Shadowing) không có nghĩa là bắt chước một cách vô hồn. Bạn có thể hát theo thật chuẩn những ca khúc tiếng Anh - vừa hứng khởi, vừa giúp nâng cao khả năng phát âm chuẩn. 
  • Khi tiếp xúc với người bản xứ, hãy nghe kỹ cách họ nói để bắt chước theo. Việc này vừa để luyện nói tốt hơn, vừa giúp chúng ta không bị bất ngờ, cảm thấy lạ lẫm nếu lần sau gặp lại các câu từ ấy.
  • Dictation - Chép lại những gì mình nghe được cũng là một trong những giải pháp hiệu quả để luyện nghe tiếng Anh giao tiếp. Lợi ích của phương pháp này là tăng độ tập trung khi chúng ta luyện nghe thay vì chỉ “nghe suông”.
luyện nghe tiếng anh giao tiếp

​Việc ghi chép còn giúp phân biệt cực tốt các từ nối âm,  các mạo từ hay các từ không được nhấn mạnh.

Đồng thời thói quen ghi chép giúp ích nhiều cho bạn không chỉ trong luyện nghe tiếng Anh giao tiếp, mà luyện nghe TOEIC, IELTS cũng rất hiệu quả.

​Dự đoán - suy luận - hiểu tổng quát

​Tuy nhiên, việc nói nhại và ghi chép chủ yếu giúp ích cho bạn khi luyện nghe đơn phương - không có người trực tiếp trò chuyện. Còn với những trường hợp luyện nghe có người đối thoại, hãy trang bị cho mình thêm kỹ thuật dự đoán - suy luận và hiểu tổng quát.

Muốn thực hành tốt kỹ thuật này, bạn nên xác định nhanh chủ đề sắp/đang được nói đến và huy động vốn hiểu biết, vốn từ vựng, các thì (thời) phù hợp có liên quan.

Ví dụ, khi đối phương nói chuyện về buổi hẹn hò, bạn có thể lường trước sẽ nghe được những từ về địa điểm như “movie theater”, “bar”, “pub”, “restaurant”, những từ mô tả cuộc hẹn nếu đã diễn ra như “great”, “romantic”, “awesome”, “awful”, “awkward”... Bạn có thể sẽ nghe thấy người đó sử dụng thì tương lai để nói về kế hoạch cuộc hẹn hoặc thì quá khứ nếu cuộc hẹn đã diễn ra.

Bên cạnh đó, kỹ thuật lọc từ khóa để hiểu toàn bộ câu thoại cũng rất quan trọng, như tôi từng đề cập. Phương pháp này rất cần thiết khi bạn giao tiếp trực tiếp, với nhiều người tham gia hội thoại. Nó giúp não bộ bớt căng thẳng và tư duy được thoải mái để phản xạ nhanh nhạy hơn.

​Kỹ thuật Nghe Ngấm

​Ghi chép và suy đoán không thôi là CHƯA ĐỦ - nếu bạn không “ngấm” và hiểu tiếng Anh. Nghe - Ngấm là một kỹ thuật bao gồm 3 bước đơn giản, giúp bạn từng bước nghe hiểu được toàn bộ nội dung mà người nói muốn truyền đạt.

Chưa đầy 10 phút để tìm hiểu chi tiết 3 bước đơn giản này!

Đặc biệt, nếu bạn áp dụng phương pháp Nghe - Ngấm ngay từ khi mới “chập chững” học luyện nghe tiếng Anh giao tiếp, thì không lo mắc phải những rào cản trong khi luyện nghe nữa. Do đó, dù học nghe là một quá trình cần rất nhiều thời gian thì bạn cũng tiến bộ nhanh chóng hơn rất nhiều, bởi hầu như mọi chướng ngại đã được gỡ bỏ.

​Ngay cả khi trình độ tiếng Anh khá hơn, chúng ta vẫn có thể luyện nghe ngấm thường xuyên, bởi kỹ thuật này có tác dụng cho cả các đoạn hội thoại phức tạp với những chủ đề khó nhằn.

Trong quá trình luyện nghe, nhớ đừng tách rời 3 phương pháp trên bởi chúng là những kỹ thuật tương trợ cho nhau, nhằm hoàn thiện khả năng và đẩy nhanh quá trình tiến bộ của người học.

​TỔNG KẾT

​Sau bài viết này, tôi mong các bạn có thể ghi nhớ được những điều quan trọng dưới đây:

  1. Mọi sai lầm đều phải trả giá bằng thời gian và tiền bạc. Đọc kỹ những hậu quả nếu luyện nghe tiếng Anh sai cách để không mắc phải ngay khi bắt đầu.
  2. 5 điều “không nên” tiêu biểu mà hầu hết người luyện nghe tiếng Anh giao tiếp mắc phải là: Cố dịch khi nghe; Cố hiểu từng từ; Lười học từ vựng; Luyện nghe thụ động. Đặc biệt là: Ngại thực hành luyện nghe - nói
  3. Tiếp đó là 4 nguyên tắc cần nắm chắc ngay từ đầu: Luyện tập phù hợp với hình thức học; Nghe thường xuyên như cơm ăn nước uống hàng ngày, Luôn có sẵn tài liệu nghe phù hợp; Kết hợp cùng các kỹ năng Nói - Đọc - Viết; Bắt đầu chậm để tiến bộ đều.
  4. Những phương pháp luyện nghe hữu hiệu nhất đã được đưa ra: Nói nhại và ghi chép; Suy đoán và hiểu toàn bộ; Kỹ thuật Nghe - Ngấm. Hãy áp dụng chúng thật linh hoạt, đều đặn và kiên trì để chinh phục một trong những kỹ năng gian nan nhất của tiếng Anh giao tiếp.

​Và hãy luôn tâm niệm điều này,

​Những gì được chia sẻ trong bài viết là kinh nghiệm, quan điểm của tôi cùng nhiều người đã trải qua, không phải là những quy luật không thể phá vỡ.

Hãy luôn chủ động khám phá nhiều con đường rèn luyện phù hợp nhất, đem lại kết quả tốt nhất cho bạn khi học tiếng Anh giao tiếp nhé.

Nếu bài viết này có nhiều thông tin hữu ích cho bạn, đừng ngại ấn LikeShare để nhiều người đang gặp khó khăn khi học tập cùng biết đến.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here